کاشان دیرپای

     
 

 

کاشان ديرپای

 
۱۳۸۳/۱٠/٢٧

کاشان که هزارافتخارست اورا زانواع کمالات هزارست اورا

ازفلسفه وحکمت وعرفان وادب برهردروبرنقش ونگارست اورا



مقدمه:
شهرودیارکاشان به شهادت کاوشهای باستان شناسی ازدیربازمهد قدیمی ترین تمدنهای بشری بوده و بعدها نیز به واسطه سوابق درخشان، نظام اجتماعی، حسن اداره امور، پاکیزگی وآراستگی شهری، بناهای با شکوه و مجلل و صنایع مهم و مشهورعروس شهرهای ایران نام گرفته ودرسیرتکاملی فرهنگ وهنرایران تاثیربسزایی داشته است.
در دوران اسلامی نیزکه نهضت شیعه درایران آغازبه رشد کرد مردم کاشان به پیشوایی وپرچمداری این نهضت مقدس نامبردارگردیدند و ازآن روزاین شهر،لقب« حصن حصین شیعیان»یافت وبه دارالمومنین شهره گشت.
منطقه ای که شهرکاشان درآن واقع است، یکی ازسکونتگاههای انسان ماقبل تاریخ بوده است.کاوش های باستان شناسی نشان می دهدکه ناحیه سیلک واقع در4 کیلومتری جنوب غربی کاشان حدود7000 سال پیش، نخستین جایگاه رشد شهرنشینی بوده است.
ساختار کنونی شهرکاشان دردوره اسلامی شکل گرفته است.زلزله مهیب سال 1192 ه.ق، خرابیهای بسیاری به جای نهاده است.وعمده ترین آثار مهم تاریخی این شهررا تخریب نموده است.
از طرف دیگر عناد وخصومت بعضی سلاطین قاجار با کاشان و همچنین طغیان یاغیان و آشوبگران محلی باعث گردید که این شهر، دردوره قاجاریه با رکود مواجه شود.کاشان و حومه باحدود400 هزار نفرجمعیت، دارای مردمانی مهربان ، باهوش ،با ذوق ادبی،استعدادهنری وهمچنین تعصب مذهبی فراوان یکی ازقدیمی ترین شهرهای ایران محسوب می شود.
خصوصیات طبیعی
طول وعرض جغرافیائی:
کاشان با طول جغرافیائی51 درجه و27 دقیقه وعرض جغرافیائی33 درجه و59 دقیقه درارتفاع 950 متری ازسطح دریاهای آزاد قرار گرفته است.کاشان از شمال به کویرمرکزی ایران وشهرستان قم، از جنوب به شهرستان های نطنز،برخوارومیمه،ازمشرق به دشت کویر وازمغرب به شهرستان محلات محدود می شود.
آب وهوا:
شهرستان کاشان درکناردشت کویرایران واقع شده است.بدلیل وجود ارتفاعات، دارای دو نوع آب وهوای متفاوت است که عبارتند از:
الف- آب وهوای نسبتا" معتدل درنواحی کوهستانی، ب-آب وهوای گرم وخشک مناطق کویری.
ریزشهای جوی:
براساس نتایج حاصل از آنالیز آمار بارش ایستگاه هواشناسی کاشان در دوره آماری (43-63)، پارامترهای میانگین، حداکثر،حداقل بارندگی و ضریب تغییرات آن به شرح زیراست: میانگین بارندگی6/145 میلیمتر، حداقل بارندگی6/0 میلیمتر، حداکثر بارندگی4/272 میلیمتر،ضریب تغییرات5/35 درصد بوده است.
شرایط بارانزایی دراین شهرستان تقریبا درمدت 7ماه سال بصورت متناوب ادامه دارد.بیشترین میزان بارندگی، درماه های آذرودی بوده و ماههای خرداد، تیر،مرداد، شهریورومهرماههای خشک سال محسوب می شوند.
درجه حرارت هوا:
متوسط روزانه دما درکاشان7/19درجه، متوسط حداکثر دما2/27درجه،متوسط حداقل2/12درجه، حداکثر مطلق دما48درجه وحداقل مطلق12- درجه سانتیگراد می باشد.
متوسط حداقل و حداکثرماهانه دما درایستگاه کاشان بین2/12 تا2/27 درجه متغیر است.
طبقه بندی اقلیمی:
براساس تقسیم بندی آب وهوایی مناطق مختلف شهرستان کاشان در قالب اقلیم های گرم وخشک با زمستان های سرد، اقلیم نیمه خشک گرم با زمستانهای کمی سرد، اقلیم بسیار گرم و بسیار خشک با زمستانهای ملایم، طبقه بندی می گردد.
فشار:
بیشترین میزان فشارکاشان، درآبانماه وکمترین، درخردادماه است.
بادها:
براساس آماری که ازگلبادها بدست آمده است، درکاشان وشاید تا اندازه ای دراطراف آن نیز،فرکانس و شدت بادازجهات مختلف تا ارتفاع10 متری ازسطح زمین،چندان زیاد نیست.به طوری که در بیش از80 الی98 درصد از دیده بانیها، حالت سکون مشاهده می شود.
بررسی بادها واثرات آنها بمانند سایرعناصروعوامل اقلیمی، دوحالت نسبتا" متفاوت دردشت وکوهپایه دارد،زیرا بادی که دردشت باعث تخریب واز بین بردن محصولات وانباشتن شن وماسه می شود در کوهپایه اثرچندانی ندارد، زیرا حاکمیت شرایط کوهستانی اثرات بادها را خنثی می کند.
مردم دشت، برای رهایی ازاین مشکل اعمال بسیاری انجام داده اند و تدابیربسیاری اندیشیده اند.ازجمله می توان، ساختمانهایی با سقفهای گنبدی، سایبانها، ایوانها ودیوارهای بلند، بادگیرها وهواکشها رادرکاشان و روستاهای اطراف مشاهده نمود.
بادهای محلی این شهرستان عبارتند از: باد خراسان، باد شمال،باد سام، باد قبله، باد شهریاری و طوفان سیاه .
براساس آمار ونموداراختلاف بسیارشدید بین میزان بارندگی سالانه و تبخیروتعرق بالقوه می باشد. به این ترتیب نیاز آبی محیط،به هیچ وجه توسط بارندگی تامین نمی شود وسالانه9/962 میلیمتر، کمبود آب در این ناحیه به چشم می خورد.
از نظرشاخص رطوبت،کاشان دارای شرایط اقلیمی بیابانی است و از نظرشاخص تاثیرحرارتی دارای شرایط میانه دما ازدرجه چهارم می باشد.بعبارت دیگردرطبقه میانی دماها بالاترین میزان سالانه را دارا می باشد و از نظر تغییرات فصلی رطوبت موثر،این ایستگاه فاقد مازاد آب است وازنظرتمرکز تابستانی تاثیرحرارتی نیز،دارای شرایط بری می باشد.
زمین شناسی منطقه:
ارتفاعات مرکزی ایران، به صورت یک بالاآمدگی معروف به سلسله جبال جنوبی کاشان درامتداد شمال غربی-جنوب شرقی درجنوب جاده قم کاشان ونطنزقرارگرفته است.قدیمی ترین تشکیلات زمین شناسی اطراف کاشان را، تشکیلات آندزیتی دوره ائوسن دوران سوم، تشکیل می دهد.درمنطقه وسیعی از کوهستانهای جنوبی کاشان سنگهای آندزیت های بازیک و اولترابازیک که منشا خروجی آتشفشانی دارند گسترده شده اند.این آتشفشانها دردوران سوم زمین شناسی دربزرگترین قله موجود در جنوب غربی راوند بارتفاع 3490 متر،قرار دارد که احجاراین قله آذرین می باشد.
درقسمتهای جنوبی احجارژوراسیک شیستی وسنگ ماسه همراه با آهک ائولیتیک دوران کرتاسه وجود دارد. طبقات آهکی الیگومیوسن دراطراف دشت ویدوج تا روستای برزک درارتفاعات گسترده می باشد. رسوبات دوران چهارم درمناطق کوهستانی بصورت رسوبات آبرفتی و با وسعت وضخامت کم بوده و دردامنه ارتفاعات با ضخامت نسبتا" زیاد وقابلیت نفوذ خوب می باشد.
بنا به مطالعات ژئوفیزیک انجام یافته، طبقات آبرفتی در دامنه های دشت کاشان در حدود150 متراست که به تدریج به طرف شمالی و کویری ضخامت آن کم می شود و درزیراین رسوبات وجود طبقات میوسن با قابلیت نفوذ کم موجب ایجاد سفره های آب زیرزمینی گردیده است که منبع اصلی آبها دردامنه ها وارتفاعات می باشد.
ناهمواریها :
شهرستان کاشان ازسه منطقه کوهستانی،دشت آبرفتی وتپه های ماسه ای تشکیل یافته است.درمنطقه کوهستانی کاشان رشته کوههای مرکزی ورشته کوههای غربی به موازات یکدیگر قرارگرفته است.
قله های مرتفع این رشته کوهها کوه شرق نیاسر به ارتفاع3600 متر، کوه هفت کتل بارتفاع 3003 متر و کوه کرکس به ارتفاع 3898 متردر نطنزمی باشد.
در شرق وشمال شرق کاشان نوارریگ بلند ازتپه های ماسه ای در حوضه مسیله تشکیل شده است و به طول تقریبی80 کیلومترروستا های بخش کویررا دربر می گیرد وهمچنین درامتداد شمال به جنوب کاشان دشت آبرفتی نسبتا" همواری ازارتفاعات کرکس تا نوارریگ بلند امتداد یافته است.
آب شناسی وهیدرولوژی:
منابع آب به سه منطقه تقسیم می شوند:کوهستانی،دامنه ای ودشت.
مناطق کوهستانی که قسمت عمده بارندگیها درآن صورت می گیرد، منبع اصلی آبها بوده و تغذیه اصلی آبهای زیرزمینی درآن مناطق صورت می گیرد.
مناطق دامنه ای که اغلب ازرسوبات آبرفتی ومخروطها و رسوبات جدا شده از مناطق کوهستانی تشکیل یافته، دارای قابلیت نفوذ خوب بوده واکثرمراکزمهم جمعیت و کارخانجات دراین قسمت قرار دارند.بهره برداری عمده آب های زیرزمینی ازمنابع دامنه ای کوهستانی توسط چاههای عمیق بوده ونیزمادرچاههای قنوات دراین منطقه هستند.
درمنطقه دشت بعلت کمی قابلیت نفوذ زمین ،کمی جریان وسرعت آبهای زیرزمینی وبه علت تبخیر زیاد وآلوده شدن آب ها وازدیاداملاح و درجه شوری آن به طورکل منطقه مناسبی برای استفاده ازآب ها نیست. ولی درهر حال مراکزجمعیت روستایی، به علت سیستم قدیمی آبرسانی توسط قنوات که درفواصل دورازچاه مادرو منابع اصلی آب ازقدیم احداث شده است درمنطقه دشت قرار گرفته اند.
منابعی که آب مورد نیاز شهرستان کاشان را تامین می کند، شامل رودخانه ها، قنوات، چاههای عمیق و نیمه عمیق و چشمه سارها می باشد.
رودخانه های این شهرستان شامل رودخانه های هنجن، قهرود، لتحر و چمرود می باشد. میزان آبدهی آنها ناچیز،ازنوع رودخانه های فصلی می باشند.
قنوات، شامل130 رشته قنات است که فعلا بین40 تا49 رشته آن مورد بهره برداری است و بقیه به علت کم آبی وخشک بودن مورد استفاده قرارنمی گیرند.
آبدهی کل قناتها درسال درحدود18790200 مترمکعب می باشد.تعداد چاه های عمیق و نیمه عمیق جمعا"120 حلقه بالغ می شوند که مقدارآبدهی چاه های نیمه عمیق6244807 مترمکعب در سال و چاه های عمیق جمعا" 71660565 مترمکعب درسال می باشد.
چشمه سارها: در دشت کاشان منحصرا" چشمه فین وجود دارد ولی دردهات کوهپایه چشمه های متعددی وجود دارد.
پوشش گیاهی:
غالب پوشش گیاهی منطقه کاشان، درمناطق کویری ودشت درختان گزوطاق ،گون،اکالیپتوس وخارشترمی باشد درمناطق کوهپایه ای و کوهستانی گیاهانی مثل کتیرا، خشارو وانواع دیگرگیاهان می روید.در نواحی قمصرو نیاسر پرورش گل محمدی برای مصارف گلاب گیری و تهیه اسانس رایج است.
خاک شناسی:
دربعضی مناطق این شهرستان خاکهای آهکی وسنگهای کربناتی و مرمروجود دارد.غالب نوع خاک این منطقه شن وماسه وریگزارها می باشد که درناحیه شمال ومشرق این شهرستان رااحاطه کرده است که این ماسه های روان دراثرحرکات باد به سمت مرکزشهرآورده می شود.که البته برای رفع این مشکل ازطرحی به نام طرح تثبیت شنهای روان استفاده می شود که مواد نفتی سنگین را توسط دستگاه روی ماسه ها می پاشند تا ازحرکت آنها جلوگیری شود.
زندگی جانوری:
با توجه باینکه این شهرستان دارای نواحی متفاوت است لذا جانوران و حیوانات موجود درمناطق مختلف آن با هم تفاوت دارند.در ناحیه کوهستانی مثل نیاسر، قمصر، برزک، قهرود وامثال آن حیواناتی مثل گرگ ،خرس، پلنگ، بزکوهی وسایرحیوانات وحشی زندگی می کنند.درمناطق دشت و بیابانی موش صحرایی جوجه تیغی خرگوش شاهین ومانند آنها زندگی می کنند.
خصوصیات انسانی
نژاد:
نژاد مردم شهرستان کاشان از ریشه اصیل آریایی است و اختلاط آن با نژادهای اقوام مهاجم تازی وترک بسیار ناچیز بوده است.که یکی از دلایل این امرحفظ زبان فارسی قدیم درمیان اهالی سکنه خصوصا" دهات اطراف است.
از جمله اوصافی که مردم کاشان به آن شهره گشته اند خوش صورتی، آوازو صوت خوش،هوش،زیرکی، ذوق ادبی واستعداد هنری می باشد.
مذهب:
سکنه شهرستان کاشان مسلمان وشیعه دوازده امامی هستند.ولی تا اواخرسده نهم هجری سکنه برخی ازروستاها و دهات شافعی مذهب بوده اند که این اختلاف به طور کلی برداشته شده است.
وجه تسمیه:
نویسندگان عرب زبان کاشان را معرب نموده قاسان یا قاشان نامیده و منسوبین بدانجا را هم کاشانی، قاسانی، قاشانی و کاشی هم خوانده اند.
از جمله اسامی قدیم کاشان، قاشان یا کاسرود است. دیگری کاهفشان است که به گفته برخی ازنویسندگان دوره های اسلامی بنای شهر کاشان به امرزبیده خاتون-همسرهارون الرشید- انجام گرفته وچون برای تعیین حصار شهر جای آن را «کاه فشانی» کرده اند ازآن جهت کاهفشان نامیده شد که تدریجا" به کاشان مبدل گردید.
ولی گفته اند که نام قدیم آن دیارچهل حصاران بوده است.نام دیگرکی آشیان است که پاره ای ازمتاخرین کاشان را این چنین نام نهاده اند.یعنی که آنجا شهرودیارپادشاهان بوده است.
مورد دیگر کاسان است با توجه به تحقیقات اخیرباستان شناسان که در تپه های سیلک انجام گرفته می توان در نظر گرفت که کاسان وکاشان ماخوذ ازنام قبایل کاسو وکاشوهای معاصر دوران سلطنت حمورابی بوده است.
مسائل تاریخی و فرهنگی:
سابقه تاریخی کاشان را باید درتپه های سیلک جستجو کرد.این تپه ها وآثاربازیافته ازآن تنها نشانه های تمدن درخشان سیلک است که بر جای مانده وامروزه اشیاء آن زینت بخش موزه های دنیاست.تپه های سیلک وآثار کشف شده درآن شاهد گویایی بر قدمت منطقه کاشان است.
کاشان دردوره اسلامی اهمیت وشهرت بسزایی یافت.عصر سلجوقی وصفوی اوج شکوفایی علم، هنروصنعت درکاشان است.درعرصه علم و هنرمردان بزرگ و نام آوری چون: غیاث الدین جمشید کاشانی،محتشم،کلیم کاشانی، فیض کاشانی ، کمال الملک و صدها عالم و شاعردیگرازاین خطه برخاسته اند. درزمینه صنعت نیز کاشان پایگاه اصلی صنایعی چون: کاشی پزی، مخمل بافی و زری بافی بود.
آثارباستانی شهرستان کاشان:
دراین قسمت به توصیف برخی ازآثارمهم تاریخی وباستانی کاشان می پردازیم:
1- باغ تاریخی فین: باغ سرسبزفین با23700مترمربع مساحت یکی اززیباترین وقدیمی ترین باغهای تاریخی ایران است که در6کیلومتری جنوب کاشان واقع شده است.این باغ که بواسطه چشمه روح افزای فین صدها وبلکه هزاران سال است به حیات خودادامه می دهد،کاخی شاهانه بوده که به مرورزمان تحولات بسیاری درآن انجام شده است. بنای اولیه باغ را به شاه سلیمان صفوی نسبت می دهند.درقدیمی ترین ومعتبرترین منابع تاریخی همچون تاریخ قم آمده که فین را گشتاسب بنا نهاد.اما بناهای کنونی باغ مربوط به دوران صفویه،زندیه وقاجاریه است.
پادشاهان صفوی ودرراس آنها شاه عباس که عمارت شترگلوی عباسی را بنا نهاد وشاه صفی نیزعمارت زیبای کلاه فرنگی را بدان افزود،همگی درعمران آن کوشیده اند.
از جمله بناهای موجود دراین باغ حمام بزرگ و کوچک است.که فاجعه قتل امیرکبیردرآن رخ داده است.
ازمهمترین وقایع تاریخی سیاسی دیگر که دراین باغ رخ داده است؛ تاجگذاری شاه اسماعیل اول صفوی، مرگ و تغسیل شاه صفی، تاجگذاری شاه عباس دوم، کشته شدن آقا خضرنهاوندی و....را می توان نام برد.
2- مسجد ومدرسه آقابزرگ: بنای آن در واقع یکی از با شکوه ترین و زیباترین مساجد عصرقاجاراست.این مسجد دارای سردرزیبایی است که سقف آن با مقرنس های معلق گچکاری و نقاشی تزئین شده است و دیوارهای جلوخان ازکتیبه بالای سردر تا کف تختگاه های طرفین درگاه با کاشی های خشتی الوان پوشیده شده است. هیات اصلی بنا ، گنبد و بارگاه باشکوه آن بواسطه عظمت ساختمان وطرح عالی ونقشه بی نظیرمخصوصا" دقائق معماری اصیل ایرانی که درآن بکاررفته است،یکی ازمهمترین بناهای نیمه دوم قرن گذشته به شمارمی رود.
3- خانه تاریخی بروجردیها: بنای این خانه درسال 1292 ه.ق به پایان رسیده است. این خانه را حاج سید جعفر- نطنزی که مال التجاره ازبروجرد وارد می کرده و در کاشان به تجارت مشغول بوده است،بنا نهاده وبه همین جهت به بروجردی شهرت یافته است. ساختمان این بنا 18 سال بطول انجامیده است.فضا های متناسب،ارتباط بادگیرها با بنا، قرینه سازی گچ بری،نورگیرهای هلالی، خصوصا" نقاشیهای زیبای آن که اثر نقاشان وهنرمندان خاندان غفاری می باشد،این خانه را به صورت شاهکاری ازهنر معماری درآورده است.
4- آتشکده نیاسر: این آتشکده مربوط به اوایل دوره اسلامی،قرن 7و8 میلادی،واقع در ارتفاعات شهر زیبا وخوش آب و هوای نیاسردر30 کیلومتری شمال غرب کاشان قراردارد. بنای این آتشکده گنبددار که مربوط به اوایل دوره اسلامی است،یکی از زیباترین چارطاقی های به جای مانده ای است که به اندازه 14×14متر با سنگ و ساروج در کمال استحکام ساخته شده است.
5- بقعه امامزاده محمد هلال بن علی (واقع در شهرستان آران و بیدگل): این بقعه مدفن حضرت محمد هلال یکی از فرزندان بلافصل حضرت علی است.همه ساله مراسم زیارتی آن حضرت درروز21ماه رمضان با شرکت دهها هزارتن از مردم برگزار می گردد.
بنای این مجموعه شامل دوایوان شمالی وجنوبی،دو مسجد شرقی وغربی،ساختمان،گنبد و گلدسته و بارگاه آیینه کاری با ضریح طلائی است.ایوان شمالی وبنای بقعه مربوط به دوران سلجوقیان وایوان جنوبی وآیینه کاریها مربوط به دوران صفویه است.کاشیکاریها وخصوصا" آیینه کاریهای این بقعه،شکوه وعظمت خاصی بدان بخشیده است.
ازدیگرآثارتاریخی کاشان می توان مجموعه بازار،قلعه باستانی جلالی،خانه های تاریخی طباطبائیها، عباسیان، عامریان، آل یاسین و....را نام برد.
تقسیمات کشوری:
شهرستان کاشان دارای3 بخش قمصر، نیاسر و مرکزی است. این شهرستان دارای10 دهستان و 201 آبادی دارای سکنه می باشد.
جمعیت:
شهرستان کاشان دارای وسعتی حدود10 هزارکیلومترمربع است. براساس آمارگیری سال 1370 جمعیت آن حدود400 هزارنفرمی باشد.
متوسط رشد سالانه جمعیت بین سال های 65 تا70، حدود91/1درصد بوده است. درسال70 ،8/67 درصد جمعیت کاشان در مناطق شهری و 2/32 درصد درنقاط روستایی زندگی می کرده اند. حدود51 درصد جمعیت این شهرستان مرد و49 درصد زن می باشد.براین اساس نسبت جنسی معادل1/104 مرد دربرابر100 زن می باشد. میانه سنی جمعیت در سال1370، 12/19 سال و میانگین سنی65 /23 سال بوده است . یافته های آمارگیری جاری جمعیت سال1370، نشان از جوانی جمعیت دارد. نسبت جمعیت زیر14 سال به کل جمعیت 6/40 درصد و افراد64 ساله وبیشتر3/4 درصد جمعیت را تشکیل می دهد.
این شهرستان فاقد خانوارهای غیرساکن بوده و صددرصد خانوارها را خانوارهای معمولی ساکن تشکیل می- دهند. میانگین تعداد افراد خانواده درسطح شهرستان5 /4 نفرمی باشد. بعد خانواردرجامعه شهری5/4 نفرو درجامعه روستایی6/4 نفر می باشد.
تراکم جمعیت دراین شهرستان از1/21 نفردر کیلومترمربع به 3/32 نفردرسال 70 افزایش یافته است. این تراکم بیشتر دربخش مرکزی بوده است، به نحوی که حدود نیمی ازجمعیت درشهرکاشان متمرکز شده است.
عوامل عمده شهرنشینی کاشان:
عوامل عمده شهرنشینی کاشان عبارتند از: مرکزیت سیاسی-اداری، صنعتی شدن وتجارت. شهر کاشان تا پیش ازرشد معاصرش محصوردرباروی شهروباروی شهرمحصوردراراضی مزروعی بود.ازطریق دروازه های موجود دربارو شهربا جهان خارج ارتباط برقرارمی کرد.اراضی مزروعی برای تامین قسمتی از مایحتاج شهرکشت می شد درداخل بارو،شهر،با چهره معماری سنتی، بادگیرها، قوسها، گنبدها و کوچه های نسبتا" تنگ و کج و معوج مشخص می شد ومصالح ساختمانها ازخشت واحیانا" آجر بود.
دوره های شهرنشینی در کاشان:
تغییرات عملکردی سال1330 به بعد، درچهره شهر نمایان شده است. رشد سریع شهرنشینی ازسال1340 به بعد آغاز می شود. لذا از نقطه نظر آهنگ شهرنشینی، می توان شهرنشینی کاشان رابه دو دوره قبل وبعد از1340 تقسیم و درهردوره عملکردهای شهری راارزیابی نمود.
دوره اول- که اصطلاحا" آن را دوره شهرنشینی آهسته می نامیم ،بافت قدیم شهردراین دوره شکل گرفته است پیدایش و تکوین برخی از زمینه هایی که به شهرنشینی سریع منجرشد مربوط به این دوره است.
دوره دوم- که اصطلاحا" آن را دوره شهرنشینی سریع می نامیم. در این دوره بافت قدیم دچار تحول وتخریب شده است.تحولات اقتصادی-سیاسی منجربه تحولات اجتماعی و شهرنشینی سریع می شود و بافت جدید شهری رشد شتابان خود را آغاز می کند.
اشتغال:
براساس آمارگیری سال1370 نزدیک1/37 درصد جمعیت بالای10 سال این شهرستان شاغل بوده اند.با توجه به فعالیت قالیبافی بین شهرستان های استان اصفهان موقعیت خاصی را دارا می باشد.
جغرافیای اقتصادی
بازرگانی:
درسال73 حدود8000 کارگاه و کارخانه درشهرستان کاشان فعالیت می کرده اند.که نسبت به سال 65، 32 درصد افزایش یافته است.کارگاههای بازرگانی 53 درصد کل کارگاههای شهرستان را تشکیل می دهند.تعداد جمعیت دربرابرهر کارگاه و کارخانه درهمین سال41 نفر بوده است.سهم کارگاههای بازرگانی این شهرستان ازکل کارگاه های استان1/8 درصد است.که بعد از شهرستان اصفهان بیشترین تعداد کارگاه را درخود دارد.شاغلین دراین کارگاهها وکارخانجات درسال73، 10750 نفربوده که نسبت به سال65 ، 91 درصد رشد داشته است. درسال73 ، تعداد12 واحد تعاونی مصرف کارمندی و16 تعاونی مصرف کارگری دراین شهرستان وجود داشته است.
کشاورزی:
شهرستان کاشان بیش از843/30 هکتار،معادل73/5 درصد ازاراضی کشاورزی استان را دراختیاردارد. میزان و نوع بهره برداری ازاراضی زراعی شهرستان کاشان به شرح زیر است:
1- اراضی زراعی آبی278/19 هکتاربرابر5/62 درصداز کل اراضی منطقه
2- اراضی آیش آبی5000 هکتاربرابر2/16 درصد کل اراضی
3- اراضی زیرکشت محصولات دائمی باغات6565 هکتار برابر3/21 درصدازکل اراضی.
با توجه به اینکه شهرستان کاشان درحاشیه کویرمرکزی ایران واقع شده است، بخش عمده ای از اراضی زراعی شهرستان در این قسمت قرار گرفته همواره با کمبود آب مواجه هستند. این شهرستان از نظر تولید انار در استان مقام اول را داراست.در تولید پنبه و محصولات جالیزی، بادام و...رتبه دوم را دارا می باشد.
این شهرستان با حدود700 هکتار گلستان گل محمدی، و تولید بیش از 2400 تن گل محمدی درسال مهمترین مرکز گلاب گیری واسانس گل محمدی دراستان وکشوراست.مزارع غلات50 درصد کل اراضی منطقه را اشغال کرده است ومابقی زیر کشت محصولات جالیزی، سبزیجات، محصولات صنعتی و باغات می باشد.
صنعت:
واحدهای صنعتی:
براساس آخرین اطلاعات موجود کارگاههای بزرگ کشور، درسال 1372، شهرستان کاشان دارای68 کارخانه بزرگ صنعتی معادل9 درصد کارگاههای بزرگ صنعتی استان می باشد.
میزان اشتغال دراین کارخانجات 14235 نفر و برابر16 درصد کل شاغلین کارگاه های استان است. ارزش افزوده این کارگاه ها برابر110 میلیارد ریال و سرمایه گذاری های جدید9 میلیارد ریال می باشد. که 8 درصد کل سرمایه گذاری های استان می باشد.
کارگاههای صنعتی فعال درسطح شهرستان عبارتند از:22 واحد صنایع غذایی-دارویی، 214 واحد صنایع نساجی،34 واحد صنایع شیمیایی،29واحد صنایع کانی غیرفلزی،47 واحد صنایع فلزی و13 واحد صنایع برق می باشد.
شهرکها ومناطق صنعتی:3 شهرک مصوب دراین شهرستان مستقر می باشد.
1- شهرک صنعتی راوند کاشان: با استقرار بیش از100 واحد صنعتی که کارخانجات تولید فرش ماشینی ، چینی سازی ، کابل سازی و...درآن مستقراست.
2- شهرک امیرکبیر: دارای بیش از200 واحد صنعتی که غالبا" کارخانجات تولید فرش ماشینی و نساجی می باشند. مزیت این شهرک نزدیکی به فرودگاه وراه آهن کاشان می باشد.
3- شهرک صنعتی آران وبیدگل:( واقع در جاده قدیم کاشان-آران وبیدگل ) که دارای بیش از300 واحد کارگاه و کارخانه قالیبافی وفرش ماشینی و... می باشد.
صنایع دستی وروستایی: فعالیت غالب در زمینه صنایع دستی، قالیبافی، نساجی سنتی، زریبافی و مسگری می باشد.کشاورزی و دامداری شهرستان کاشان از فعالیت خوبی برخورداراست واستقرار صنایع جنبی می تواند زنجیره تولید این بخش را تکمیل نماید.
پرورش دام وطیور: طبق آماردرسال1374 دراین شهرستان تعداد69800 راس گوسفند،93300 راس بز، 5250 راس گاو اصیل،6350 راس گاو دورگه، 15600 راس گاو بومی و600 راس از انواع دیگر دامها وجود دارد.
دراین شهرستان44 واحد گاوداری صنعتی با ظرفیت4160 راس ،110 واحد مرغداری گوشتی با ظرفیت4 میلیون قطعه درسال،5 واحد مرغ تخمگذاربا ظرفیت172024 قطعه ،1 واحد مرغ مادربا ظرفیت20000 قطعه و8232 کلنی زنبورعسل و پرورش کرم ابریشم بوده است.
معدن:
در سطح شهرستان کاشان 23 معدن فعال وجود دارد. از این تعداد 5 معدن مربوط به شن و ماسه ، 18 معدن مربوط به سایر مواد معدنی می باشد. همچنین معدن سولفات سدیم با ظرفیت استخراج12000 تن درسال و معدن نمک باظرفیت6000 تن درسال، درناحیه کویری شمال کاشان درمنطقه آران و بیدگل واقع شده است. این شهرستان دارای 18 معدن غیرفعال است.که درزمان فعالیت به استخراج مواد معدنی، سنگهای مرمریت، گرانودیوریت، نمک سنگی، سنگ گچ و...اشتغال داشته اند.
قالی بافی:
رشد قالی بافی درشهروروستاهای کاشان از نیمه دوم قرن13 شمسی به بعد دو علت عمده دارد. اولی کاهش نقش کشاورزی درمعیشت ساکنان شهر و روستاهای اطراف ودوم اضمحلال صنایع کارگاهی مربوط به پارچه بافی در اثر ورود منسوجات خارجی، بخشی ازنیروی کارآزاد شده ازشهر وروستاها مهاجرت کردند و آنان که ماندند همواره درپی این فرصت بودند تا خود را ازاین وضعیت رها کنند . قالی بافی به عنوان یک مفر رونق یافت. رشد قالی بافی توانست نیروی کار راتا حدودی درشهر و روستاهای اطراف نگه دارد.سهمی که شهرکاشان در تولید و توزیع قالی برعهده دارد ناشی از تاثیر3 عامل عمده است:
1- کارفرمایان قالیبافی که اکثرا" از اهالی کاشان واز تجار شهرهستند.
2- وابستگی اقتصادی بافندگان وتولیدکنندگان خرده پا به بازار کاشان که از طریق مبادلات وعده ای وتامین مواد اولیه قالیبافی انحصار صنعت فرش را در این منطقه دردست دارند.
3- وجود شبکه راههای منطقه ای
رکود ورونق فروش قالی مستقیما" بررونق ورکود کلیه معاملات دربازار شهرتاثیر دارد.تولید قالی تا چند دهه پیش غالبا" درخانه ها و کارگاههای کوچک و به روش سنتی انجام می شد. اما امروزه با گسترش صنایع تولید فرش ماشینی بیشتر تولید قالی درکارخانجات و با دستگاههای تمام اتوماتیک انجام می شود. هم اکنون صنعت قالی بافی زندگانی یک سوم مردم این شهرستان را تامین می کند.
لازم است که این صنعت بیش از پیش مورد توجه وتشویق وارشاد قرار گیرد.زیرا به طوریکه مشاهده می -شود به واسطه گسترش دامنه کار وشدت تولید ازمزایای هنری این صنعت زیبا وظریف کاسته می شود بخصوص از جهت نقشه ورنگ آمیزی قالی و همچنین رنگرزی پشم وخامه، یعنی دو موضوعی که باعث ترقی وشهرت قالی کاشان بوده است.
سوغات کاشان:
از جمله سوغات کاشان می توان قالی و قالیچه دستباف، مخمل، تولیدات شعربافی، زیلوی دستباف، گلاب و انواع عرقیات، کلوچه مخصوص کاشان، ظروف مسی، انارو...را می توان نام برد.










 
  لینک

 

ليست وبلاگ هاي فارسي
قالب هاي وبلاگ

Reza kh82




نویسندگان وبلاگ
Reza kh82





آمار وبلاگ
خروجی وبلاگ
  RSS 2.0